Вторник, 24.10.2017
NAUBET
Сайттың мәзірі
Бағалау
Оцените мой сайт
Жалпы жауабы: 187

Қазақ  өлкелік комитеті    «Коллективтендірудің    қарқыны    және    колхоздарды нығайту міндеттері» деген тағы бір қаулы қабылдап, онда былай деп атап өтеді: «Мал шаруашыльгғыы коллектевтендіруге   ерекше   зор   көңіл   бөлу   қажет.   Бұқаралық жұмыстың  негізінде  колхозшылардың  жеке  меншігіндегі малдың     барынша     қоғамдастырылуын     жүзеге     асыру қамтамасыз   етілсін».   Аудандардағы   асыра   сілтеушілерге қатаң   шүйліккенімен,   бірақ   қазақ  органдарыньщ   өзі  де жоғарыда аталған бағытты жүргізе берді. Осылайша олар жылы   (дәлірек айтқанда, Орталық Комитеттің  1932 жылғы     17    сснтябрьдегі    қаулысына    дейін)     бірқатар нұсқауларында атап көрсеткеніндей, колхоздардың товарлы фермаларындағы мал санын 2.732 мың басқа жеткізуге
күш салады, ал бұл цифр  1932 жылғы февраль айындағы мал   санағы   бойынша   халықтың    (колхоздар   мен   жеке шаруалардың) қолында қалған барлық малдың 86 процентіне    тең болған. Осы нұсқауларды орындау мақсатымен Советтердің Ақмола аудандық III
съезі (1932 жыл, июль)
өзінің    шешімінде    былай    деп    рапорт    береді:    «Аудан кулак  байшыл элементтермен, олардың агентурасымен, сан қилы оппортунистермен ымырасыз күрес жүргізе отырып және социалистік секторға барлық мал басының  99,2 процентін шоғырландыра отырып, Советтердің аудаңдық III съезіне зор жетістіктермен келді».  Өзге де бірқатар   аудандар осындай «жетістіктерді» атап көрсетеді. Мәселеңің қойылысындағы басты қателік мынада, яғни коллективтендіруді жоғары қарқынмен жургізуге бұкараны әзірлемей түрып, және көптеген колхоздарга, ауылдық
Советтерге, тіпті қатар аудандар мен олардың басшылырына байшыл элементтер мен олардың агенттерінің еніп кеткендігін ескермей, істі тек құрғақ әкімшілік әдістермен жүргізуге болып отыр. Байшыл элементтер кедейлерге зорлық – зомбылық жасай отырып, коллективтендіру мен мал басын қоғамдастыруды өз мүдделері үшін пайдаланады. Асыра сілтеушілердің әрекеттерінің асқынғаны сонша — кейбір аудандарда ВКП (б) Орталық Комитетінің 26 марттағы «Малды күштеп коғамдастыру туралы» каулысының жариялануын кідіртуге тырысқан (Бұлаев ауданыңда аталған қаулының жарық көруіне тыйым салынады, Атбасар ауданында бір ай өткен соң, оның өзінде де, аудандық комитеттің «Колхозға мүше болып өту кезінде бір сиырды мәжбүрліктен қоғамдастырып отырғанын дәлелдеу — дұрыс емес деген ескертпе - сілтемесімен бірге жарияланады. Осы уақыт ішінде ондаған мал өсіретін аудандарда аудаңдық партия комитеттері мен аудандық атқару комитеттерінің айрықша асыра сілтеушілік-терге, кұлдырауға жол бергені, кейбіреулерінің колхозщылардың мүліктерің иемденіп кеткені, оларға зорлық - зомбылық көрсеткені және т. с. с. үшін екі қайтара таратылып жіберілуі де сондықтан. Голощекин жолдас жоғарыда аталған 7-партия конференциясында төмендегідей асыра сілтеушіліктерге тоқталып өтті: «Егін екпейтің шаруашылықтардан астық дайындау жүргізілгенде, халыктың малды астыққа айырбастаудан басқа амалы қалды ма? Ал бірқатар жерлерде мемлекетке жүн дайындау жүргізілгенде, кейбіреулерге қыстың күні қойларының жүңің қырықтыруға мәжбүр еткен, бұл малдың өліміне әкеп соқпады деп айта аламыз ба? Ал шарт жасаудағы былықтар ше? Кейбіреулер бізге 140—200% шарт жасалды деп мактанады, іс жүзінде жасалуға тиісті шарттың 10 проценті де жоқ болып шығады». Бірақ мұндай асыра сілтеушіліктер осы кезден кейін де жалғаса берді.

Қазақ шаруашылықтарының нақты жағдайын анықтау (асыра сілтеушілікке жол ашқан себептердің бірі де — осы) барысындағы көзбояушылық элементтері неде» көрінді? Мал санын анықтауда қазақ органдары құм арасымда жасырылған мал бар деген сылтаумен, есепке алынған мал үстіне 50—100% қосып жазып жіберген («қазір біздің қолымызда жер-жерде малды жасырудың 50—100 процентке дейін жеткені туралы деректер бар»— Голощекин жолдастың сөзінен) және 1931 жылдың аяғында Қазақстанда 20 млн. бас мал бар деп керсеткен, 1932 жылдың көктеміне қарай мал басы 10 млн-ға жетеді (Қазақ өлкелік комитетінің 3-Пленумында келтірілген цифрлардан алынды—1932 жылғы январь) деп ақпар берген, ал  іс жүзінде 1932 жылғы февральда жүргізілген мал санағы бойынша өлкеде 5.397 мың бас қана мал болған.Ал осы тәрізді «ауытқулардың» деңгейі өзге салаларда калай, бүкіл қазақ халқына қызмет керсетуде тағы қандай ірі кемшіліктер орын алып отыр, міне, бұл жағдайларды анықтап алудың келешек жұмыстар үшін маңызы зор.

4. ҚАЗАҚ ШАРУЛШЫЛЫҚТАРЫНДАҒЫ ЕГІС ТУРАЛЫ

 Қазір Қазақстандағы барлық доқументтер мен сөйлеген сөздерде казақ халқы егісінің меншікті үлесі 1931 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстандағы жалпы егіс көлемінің 50 проценті (дәлірек айтқанда 62 проценті) деген цифр жиі жазылып, айтылып жүр. ВКП(Б) Орталық Комитетінің 1932 жылғы 17 сентябрьдегі «Қазақстанның ауыл шаруашылығы, соның ішінде, мал шаруашылығы туралы» қаулысына да осы процент еніп кетіпті. Шындығында, бұл цифр дұрыс емес, оның үстіне, қазақ органдары 1931 жылы өлкедегі барлық тракторлардың 55 проценті қазақтардың қол астында жұмыс істеді деп көрсетеді. Қазақстан мемлекеттік жоспарлау комитетінің 1931 жылғы «Қазақстанның статистикалық-экономикалық анықтамалығының» (Қазақ АССР-нің халық шаруашьшық есебі және өзге де материалдар) мәліметтері бойынша, халқының саны бүкіл Өлке халқының 52 проценті болатын, халықтың ұлттық кұрамында қазақтар орта есеппен 90 проценттен асатын және осы аудандардағы жергілікті халықтың жалпы мөлшері өлкедегі бүкіл қазақтардың 83 процентін құрайтын 70 қазақ ауданына (қазақтардың бүкіл егіс көлемі өлкедегі барлық егіс көлемінің 22,8 процентін Құрайтынына қарамастан) өлкедегі барлық тракторлардың 19,5 проценті ғана берілген. Егер бұған өзге аудаңдарда тұратын 17% қазақтардың егіс көлемін қоссақ, бұл аудандардың    көпшілігінен    қазақтардың    30—50    проценттей қоныс  аударып  кеткенін  еске  алсақ  және   1931   жылмен салыстырғанда 1932 жылы өлкедегі егіс көлемі өзгеріссіз қалғанын ескерсек, сонда 1932 жылы өлкедегі барлық егіс көлемінің 30 проценттейі (оның ішінде дәнді дақылдардың үлесі   едәуір)   мен  тракторлардың   20—25   проценті   ғана (1932 жылы қол астында небәрі 20 тракторы ғана болған машина - шөп шабу стапциясының ролі мал басынын кемуіне байланысты төмендеп кетті)  қазақтардың қол астында жұмыс істеген болып шығады.  Қазақтардың қоңыстанған жерлері кұнарсыз және жауын-шашын аз түсетін болғандықтан және сонымен бірге көптеген қазақтар егіншіліктің қырсырын   әлі   игере   қоймағандықтан   алынатын   өнімнің проценті де төмен. Астық тапсыру және егін егу жоспар-ларының асыра көрсетілген егіс көлеміне сай жәнс халық пен күш - көлік малының жалпы санына сәйкес берілгеніне қарамастан,  кейбір  аудандарда,  мысалы   көшпелі  Торғай ауданында   1931   жылы   астық   дайындау   жоспары   1300 процентке   орындалған.    (Бұл   жоспардың,   әрине,   малды астыққа айырбастау есебінен орындалғаны да айдан анық). 1932 жылы бірқатар казақ аудандарының егіс көлемін есептеу барысында  көзбояушылыққа  жол  берілгені  қазір анықталып  отыр,  бұл  туралы  Қазақ  өлкелік  комитетінің Пленумы   өз   қаулысында    (үстіміздегі   жылдың   декабрь айында өткен)   былай деп  атап көрсетті:  «Осымен  катар, 1932  жылғы  көктемгі  егіс  науқаны   барысында  бірқатар қолхоздар   мен   аудандар   ерескел   бұрмалаушылықтарға барған,   олар   егіс   жоспарларын   орындау   барысы   және тұқым себу нормасы туралы асыра көрсетілген теріс ақпарлар  берген».   Бұдан  әрі   мұндай  теріс   ақпарлардың   кең анықталып отырғаны атап көрсетіледі Сондай-ақ, Абыралы ауданындағы  егіс   көлемі  ақпарда  5500  га  деп  берілгеи, ал іс жүзінде ол бұдан —49 процентке, Қу ауданында — 71,6 процентке, Риддер ауданында —75 процентке, Зайсан аудаңында —25   процентке,    Баянауыл    ауданында —28,6 процентке кем болып шыққан. Қызылорда ауданындағы егіс көлемі  31557га деп есептелінген, іс жүзінде ол 8113 гектарға кем болып шықты. Қарқаралы ауданының егіс жоспарында көрсетілген 20029 га егістік алқабы —12880 гектарга, Аягөз ауданындағы    27657    га —15506    гектарға,    Талдықорған ауданында —12 мың гектарға, Ақмола ауданында —12 мың гектарға кем болып шыққан және т. с, с. Мұндай көзбояушылықтар  1931  жылы да орын алған. Мәселен, Қаратал ауданы 22 мың гектарға тұқым себілді деп ақпар берген, ал іс жүзінде ол 6 мыңға ғана болып шыққан  (Голощекин 24 жолдастың сөзінен  алынды).  Орда  ауданында  ақпардағы     11  мың га егістіктің іс жүзінде 5 мың га болып шыққаны анықталды. Алайда мұндай көзбояушылыктың бар ауыртпалығы халыққа түсті. Қазақстанды ресми түрде әрбір шаруа шаруашылықтарына орта есеппен 60 гектар егістіктең келетін  колхоздары   бар  өлкелердің  қатарына  жатқызып жүр.  (ВКП(Б) Орталық Комитетінің соңғы январь пленумында Голощекин жолдас мұны жетістік ретінде атап өтті), бірақ   бұл   қисынсыз,   өйткені   бір   шаруа   шаруашылығы мұндай егіс көлемін өңдеп, одан тұқым қорын жинап ала алмайды. РСФСР-дің ең ірі колхоздарының өзінде әрбір шаруа   шаруашылығына   шаққанда,   әрі   кеткенде,   16—20
гектар егістіктен ғана келеді.
                                                                              8 ...  10 
Кіру Формасы
Жаңалықтар күнтізбесі
«  Октябрь 2017  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031
Іздеу
Сайттың достары
Rambler's Top100